wsiepolskie.pl

Encyklopedia Wsi i Regionów województwo mazowieckie / powiat węgrowski / gmina Wierzbno

Wierzbno

www.wierzbno.07-111.wsiepolskie.pl

Moderator: Elżbieta Wąsowska

Redakcja: Renata Leszczyńska,Ewelina Michalska,Aleksandra Skarżyńska,Barbara Waszkiewicz,Damian Skarżyński,Łukasz Skarżyński,Łukasz Jachimowicz

Zostań moderatorem tematycznym

Opis i historia wsi

Malownicza wieś położona wśród pięknych lasów jest oddalona ok. 60 km od Warszawy, 30 km od Siedlec i 25 km od Mińska Mazowieckiego. Tę niewielką odległość można szybko pokonać samochodem i przyjechać do Wierzbna na weekendowe wyprawy. Naprawdę warto, ponieważ tu wśród pól i lasów otaczających tę wioskę możemy znaleźć chwile wytchnienia i relaksu. Kręte dróżki poprowadzą nas w cudowne lasy pełne: jagód, grzybów, jeżyn, poziomek i borówek. Miłośnicy przyrody spotkają tu unikatowe chronione gatunki roślin i zwierząt. Ci, którzy postanowią wzmocnić i uchronić swój organizm od przeziębień, mogą zebrać owoce bzu czarnego i młode pędy sosny , z których przyrządzą lecznicze syropy. Osoby, których hobby jest fotografowanie mogą utrwalić w obiektywie przepiękne krajobrazy. Mieszkańców pobliskich i bardziej oddalonych miast zachęcamy , aby przyjeżdżali do Wierzbna. Walory tej miejscowości to nie tylko malownicze położenie i przepiękna przyroda ,ale również historia i zabytki. Cennym obiektem sakralnym jest kościół pod wezwaniem św. Apostołów Piotra i Pawła. Parafia w Wierzbnie została erygowana w 1583 roku, w XVI wieku należała do diecezji poznańskiej. Pierwszy drewniany kościół spłonął. Drugi również drewniany wybudowany przez dziedzica Wierzbna Mikołaja Wodzińskiego został zniszczony przez huragan w 1855r.,ocalała tylko ściana frontowa. Trzeci obecny kościół wzniesiono w latach 1855-1856 wykorzystując ścianę frontową. W bliskim sąsiedztwie świątyni znajduje się cmentarz parafialny z zabytkowymi nagrobkami: Michała Doberskiego - dziedzica Wierzbna, ks.Teofila Osińskiego-proboszcza parafii Wierzbno, księcia Cezarego Massalskiego, czy Ernesta Tabora dziedzica Wyględówka i założyciela fabryki zapałek w Warszawie.Na placu przy kościele znajduje się mogiła walczących o wolność Ojczyzny i poległych w boju powstańców z 1863r., którzy należeli do trzystuosobowego oddziału Kazimierza Kobylińskiego.Na ścianie frontowej kościoła umieszczona jest pamiątkowa tablica poświęcona poległym i zamordowanym żołnierzom Armii Krajowej z terenu Wierzbna i okolic. O bogatej historii Wierzbna świadczy Grób Nieznanego Żołnierza oraz Pomnik Józefa Piłsudskiego, który mieści się w centrum miejscowości. W latach powojennych popiersie z pomnika było zdjęte i zastąpione tablicą ku czci poległych w latach1939-1944.Obecnie na pomniku znajduje się zarówno popiersie jak i tablica.
System oświatowy stanowi Zespół Szkół w Wierzbnie, składający się ze Szkoły Podstawowej, Publicznego Gimnazjum i Punktu Przedszkolnego. Punkt Przedszkolny w Wierzbnie został otwarty od poprzedniego roku szkolnego i zapewnia dzieciom właściwe warunki rozwoju fizycznego, umysłowego, emocjonalnego i społecznego oraz przygotowuje je do nauki w szkole.
W Wierzbnie znajdują sie trzy sklepy spożywczo-przemysłowe: Krystyny i Romana Gogłozów, Iwony Kot oraz Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” . Z usług niedawno powstałej stacji paliw korzysta większość mieszkańców gminy. W południowo-zachodniej części wioski mieści się „Pieczarkarnia-Wierzbno” będąca własnością Państwa Jachimowiczów.
Opowiadania najstarszych mieszkańców wyjaśniają pochodzenie nazwy miejscowości. I tak wieść gminna niosła, że „Wierzbno” pochodzi od słowa „Bierzmno”, w którym to słowie literą „B” w pisowni rosyjskiej jest litera „W”. W czasie zaborów na terenach zabranych przez Rosję, w czasie prześladowań unitów na Podlasiu, nocami, w okolicznych lasach dokonywano potajemnie różnych obrzędów religijnych zakazanych surowo przez zaborcę. Odprawiano także msze święte, chrzczono ludzi i dokonywano też obrzędu bierzmowania. Tak miała powstać nazwa Wierzbno.
Inna z legend głosiła, że w okolicy strumienia zwanego Strugą rosła duża ilość wierzby, co przyczyniło się do powstania nazwy Wierzbno.


OGÓLNE INFORMACJE O GMINIE WIERZBNO
Położona w południowo-zachodniej części powiatu węgrowskiego gmina Wierzbno jest jednostką samorządową, która istnieje od 1973r. Została utworzona uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972r.
W 31 wioskach zajmujących powierzchnię 103 km2 mieszka około 3100 osób. Jest to obszar typowo rolniczy, położony na terenach nizinnych.
W herbie gminy widnieje półtorakrzyż herbu Prus przypominający o rodzinie Mińskich oraz niedźwiedź podkreślający związek z Ziemią Liwską i symbolizujący potęgę, siłę, moc opiekuńczą i srogość.

HISTORIA PARAFII I KOŚCIOŁA
Parafia rzymsko-katolicka w Wierzbnie została założona w 1583 roku przez wojewodzinę krakowską Dorotę z Goryńskich Barzową z Ojrzanowa. Wzniesiono wtedy drewniany kościół, który spłonął sto lat później. Drugą drewnianą świątynię z murowaną ścianą frontową wybudował w 1686r. Mikołaj Wodziński. Niestety i ona została zniszczona przez huragan, który przeszedł przez te tereny 21 czerwca 1855r. Następny, trzeci z kolei kościół , wzniesiono w latach 1855-1856. Fundatorami jego byli Helena i Michał Świniarscy, a budowę prowadził majster Tadeusz Makowski. Obecny kościół pod wezwaniem św.Piotra i Pawła został odbudowany z częściowym zachowaniem fasady w 1855r.Koło kościoła znajduje się cmentarz parafialny z zabytkowymi nagrobkami : Michała Doberskiego -dziedzica Wierzbna, ks. Teofila Osińskiego-proboszcza parafii Wierzbno oraz księcia Cezarego Massalskiego .
DWÓR W WIERZBNIE
Z dawnego dworu w Wierzbnie zachował się tylko budynek inwentarski oraz resztki grabów i jesionów z pięknego niegdyś parku. Od strony wschodniej widnieją też pozostałości alei wjazdowej z zabytkowymi jesionami i lipami. Obecnie mieści się tu stadnina koni. Dawniej ludzie z okolicznych wiosek przychodzili do dworu pracować i zarabiać na utrzymanie rodziny. Jak wspomina jedna z mieszkanek Wierzbna, aby nie być wywiezionym do Niemiec trzeba było pracować u pana Schmitda. Po przyjściu do dworu każdy ustawiał się w kolejce , aby otrzymać przydział pracy na dany dzień. Najgorsza była praca przy pieleniu buraków. Dzień powszedni zaczynał się o godz.5.00 i trwał do 20.00.W ciągu dnia była godzina wolnego.
DAWNA ZABUDOWA PRZESTRZENNA
Podobnie jak w innych wioskach gminnych w Wierzbnie występuje typowa zabudowa przestrzenna. Oznacza to ,że prywatne posesje zlokalizowane były wzdłuż głównych dróg. Podobnie jest z rozplanowaniem indywidualnych działek. Typowa zagroda chłopska składała się z trzech podstawowych zabudowań : domu mieszkalnego z ogródkiem, stodoły i budynków inwentarskich. Do budowy budynków wykorzystywano łatwo dostępne towary: glinę słomę, kamień i drzewo z własnego lasu. Ściany najczęściej robiono z kamienia i gliny lub drzewa. Dachy pokrywano słomianą strzechą z okazałą koźliną na szczycie. Przetrwały też do dziś pięknie zdobione drewniane budynki mieszkalne o ciekawej architekturze, z zastosowaniem dekoracyjnych gzymsów i narożników oraz te kryte słomą, ale ich ilość zmniejsza się z roku na rok.
Na cmentarzu przykościelnym znajduje się mogiła walczących w powstaniu styczniowym o wolność Ojczyzny. Należeli oni do trzystuosobowego oddziału Kazimierza Kobylińskiego, okrążonego pod Świdnem i Eminem. 17 poległych powstańców pochowano przy kościele.
Na skraju lasu w odległości ok. 700 m od kościoła w kierunku południowo-wschodnim znajduje się krzyż z tablicą upamiętniający miejsce zgrupowania żołnierzy AK przed wyruszeniem do akcji „Burza”. 26 lipca 1944r. Z okolic Wierzbna wyruszył 26 osobowy oddział, którego skład podaje tablica.
Nie wszyscy pamiętają ,że w latach 1957-1976 w Wierzbnie istniała piekarnia Waleriana Poławskiego i Tomasza Damentko.